Wisła Mała


  Kościół p.w. św. Jakuba St. Apostoła z korpusem z 1775 r. i wieżą dobudowaną w 1782 r., powiększony w 1923 r. Zbudowany w miejscu wcześniejszej, również drewnianej świątyni z XV lub XVI w. (w l. 1568-1662 protestanckiej) przez Jerzego Laska z Chybia zwanego Beczałą.

   Korpus konstrukcji zrębowej opartej obecnie na ceglanej podmurówce z prostokatną nawą i orientowanym, niższym od nawy prezbiterium oraz zakrystią na osi kościoła - za prezbiterium. Prawdopodobnie powstał na planie i fundamentach poprzedniego kościoła, a krótki czas budowy (niecałe trzy miesiące) może wskazywać na to iż jest to wierne odtworzenie poprzedniej budowli. Przypuszcza tak Józef Matuszczak, badacz kościołów drewnianych na Śląsku, zwracając ponadto uwagę na inne optujące za tym faktem czynniki takie jak m.in.: wolno stojąca wieża (patrz niżej), wspomniane umiejscowienie zakrystii za prezbiterium, typowe dla wcześniejszego okresu, ale już w XVIII wieku rzadko spotykane, układ przestrzenny kościoła i jego proporcje. Innym ewenementem jest proste zamknięcie prezbiterium.
   Świątynia otoczna jest wydatnymi sobotami, podpartymi słupami, z dużymi, imponującymi belkami w przyciesiu. Soboty otaczają również wieżę, ale nie występują przy wschodniej ścianie zakrystii. Tam, aby nie zaciemniać okien, dla ochrony ścian zbudowano mały przydaszek.
   Wieża dzwonna zbudowana została przez Jerzego Kaszturę z Łąki w miejscu poprzedniej, stojącej do 1782 roku. Zbudowana została w archaicznej wówczas formie - wyraźnie oddzielona od nawy, połączona z nią przewiązką z otwartym przyziemiem. Taką pozostawała do 1923 roku, kiedy to przedłużono dach nawy, obito deskami przyziemie i połączono przestrzeń w wieży z nawą. Wieża zbudowana jest na planie kwadratu, ma konstrukcję słupową, posiada pochyłe, obite gontem ściany w dolnych kondygnacjach oraz nadwieszoną izbicę obitą deskami i barokowy, ośmioboczny hełm. Pod sobotami, przy wejściu od zachodniej strony (w wieży), dwie kropielnice. Na jednej z nich wyryto rok 1608. Soboty, dwukalinicowy dach i szczyt kryte są gontem.
   Piękne wnętrze świątyni zachowało swój pierwotny, barokowy charakter i niemal kompletne wyposażenie: ołtarz główny z 1776 r. z obrazem patrona świątyni oraz obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem w zwieńczeniu, dwa ołtarze boczne: po lewej stronie z obrazem Opatrzności Bożej z 1776, a po prawej z przedstawieniem św. Walentego z 1804 roku. Ponadto w kościele zobaczyć można: chrzcielnicę z 1780 r. z rzeźbą anioła, emporę z organami, wspartą na ośmiu słupach, konfesjonał z XVIII wieku oraz ambonę z malowidłami na parapecie i rzeźbą św. Jakuba na baldachimie.
   Kościół został w ostatnich latach wyremontowany m.in. dzięki środkom Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Programu Operacyjnego Dziedzctwo Kulturowe.
Otoczenie
   Teren kościoła otoczony jest drewnianym parkanem, a sam kościół cmentarzem. Od południowej i zachodniej strony - gopodarstwa, a od wschodniej przebiega droga łącząca drogi wojewódzkie nr 933 i 939. Od północnej strony plebania. Na teren kościoła prowadzą dwa wejścia od strony ulicy, jedno ze schodami, na przeciwko których krzyże kamienne, na krzyżu od południowej strony wyryty rok - 1880.
  W położonej obok kościoła plebanii zakupić można widokówki przedstawiające wieś i kościół, ich dochód przeznaczany jest na remont świątyni.
O miejscowości
   Wieś założona w XIII w. na prawie niemieckim (z tego powodu nazywana Wisłą Niemiecką aż do XX wieku) przez książąt raciborskich nad rzeką Wisłą. Funkcjonowała jako wieś rycerska, a następnie książęca.
    Położona na Górnym Śląsku, w powiecie pszczyńskim, w gminie Pszczyna, ob. nad Jeziorem Goczałkowickim, które zalało jej południowe fragmenty. Liczy ok. 1040 mieszkańców.
Ciekawe miejsca i obiekty w okolicy:
Zalew Goczałkowicki ratusz w Strumieniu
Jezioro Goczałkowickie: zbiornik retencyjny powstały w 1955 r., największy tego typu akwen wodny w Polsce, chroniony w ramach programu Natura 2000 z uwagi na licznie odwiedzające go i gnieżdżące się tu ptactwo wodne. Za zbiornikiem, w pogodny dzień, panorama Beskidu Śląskiego i Małego;
Strumień - niewielkie miasteczko nad Wisłą, z rynkiem, ratuszem z XVII wieku, przebudowanym w XVIII i XIX, kamieniczkami i kościołem parafialnym z XVIII w.;
kościół parafialny z XIX wieku w Studzionce, projektu Karla Heintze, obok kościoła krzyże pokutne;
wyposażenie kościoła parafialnego w Brzeźcach pochodzące z rozebranego w 1902 r. drewnianego kościoła z XVI wieku: tryptyk z XV wieku, rzeźby i obrazy z XVIII w.;
kościół parafialny z 1884 r. w Wiśle Wielkiej;
dawne słupy graniczne - kiedyś na granicy austriacko-pruskiej - zobacz fotkę;
♦ dwa krzyże pokutne, figura z XIX w., kościół z 1834 r. z wieżą z 1924 r. zabytkowy wóz strażacki w Studzionce.
Galeria
Jak dojechać lub dojść?
Na rowerze:
♦ spod kościoła w Wiśle Małej prowadzi czarny, łącznikowy szlak, którym można dojechać do przebiejącego przez Studzionkę (tam skręcić w kierunku południowym) międzynarodowego szlaku R4 (zielonego) łączącego m.in. Pszczynę ze Strumieniem (do Studzionki spod kościoła ok. 2 km, do Pszczyny 18 km, do Strumienia 1,5 km).
Pieszo:
♦ niebieskim Szlakiem Więźniów Oświęcimskich z Pszczyny lub Strumienia do Studzionki, gdzie skręcić j.w.
Komunikacją publiczną:
♦ autobusem PKS z Pszczyny.
Samochodem:
♦ z drogi nr 933 pom. Pszczyną a Pawłowicami Śląskimi zjechać w Studzionce;
♦ drogą nr 939 łączącą Pszczynę ze Strumieniem.
Informacje praktyczne
Gastronomia i noclegi: ♦ reatauracja/hotel w Wiśle Małej
Komunikacja - rozkłady jazdy:
♦ PKS Pszczyna;
rozkład jazdy PKP, najbliższe stacje kolejowe: Pszczyna i Strumień.
Najbliższe drewniane zabytki
Linki
Źródła
Józef Matuszczak "Studia nad kościołami drewnianymi na Górnym Śląsku", nakładem Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, Bytom 1989r.; ♦ Krzysztof Bzowski "Pszczyna, perła Górnego Śląska", wyd. Bezdroża, Kraków 2005 r.
Mapy
"Województwo Śląskie".
Copyright by
www.drewnianyslask.za.pl
(2007)