Ustroń - Nierodzim
  Kościół p.w. św. Anny zbudowany w 1769 r.
    Obiekt powstał z fundacji A. Goczałkowickiego w miejscu rozebranego w XVIII w. kościoła zbudowanego przez protestantów pod koniec XVI w. lub na pocz. XVII, od 1654 r. użytkowanego przez katolików.
   Jest to budowla o konstrukcji zrębowej. Posiada prostokątną nawę z narożnikami ściętymi po zachodniej stronie i węższe od nawy trójbocznie zamknięte prezbiterium zwrócone na zachód. Od południowej strony do prezbiterium przylega zakrystia, a od północy skarbczyk z emporami. Obiekty te niewyodrębniają się z bryły budynku. Ściany pobite gontem otoczone przydaszkami okapowymi. Od wschodniej, frontowej strony duży podcień wsparty na słupach. Nawę i prezbiterium przykrywa gontowy, dwuspadowy dach. Okna w nawie i prezbiterium zamknięte półkoliscie.
   Wieża nadbudowana została w 1938 r. Jest czworoboczna i umiejscowiona po wschodniej stronie. Posiada cebulasty pobity gontem hełm i ośmioboczną latarnię. Jej ściany oszalowane są deskami. Pod wiezą wejście główne z kamienną kropielnicą z XIX w.
   We wnętrzu kościoła późnobarokowy ołtarz główny z końca XVIII w. z obrazem św. Anny Samotrzeć, rzeźbami przedstawiającymi Boga Ojca, śś. Józefa i Jakuba oraz aniołów. Mensa poch. z 1801 r., a tabernakulum z XIX w. Ponadto obrazy i rzeźby z XVIII i XIX wieku. Chór muzyczny wsparty na dwóch słupach. Nawa przykryta stropem, prezbiterium pozornym sklepieniem kolebkowym. Po lewej stronie rokokowa ambona z XVIII w. z rzeźbami, po prawej fragmenty ołtarza.
   Kościół był odnawiany w 1948 i w 1957 r., a w l. 1965-66 przeszedł gruntowny remont. Ponadto gruntowny remont wnętrza kościoła, wraz ze zmianą polichromii, został przeprowadzony w latach 1998-1999, natomiast w 2007 r. miał miejsce remont dachu kościoła - wymiana pokrycia gontowego.
Otoczenie
   Kościół otoczony jest cmentarzem z kamiennym ogrodzeniem. Od południowej i zachodniej strony do kościoła przylega duży, nowszy cmentarz z żelbetonową, pokrytą gontem wysoką dzwonnicą. Wieża została ukończona i poświęcona w 2000 r. Znajdują się w niej cztery dzwony. Od wschodniej strony parking przy którym współczesny dom katechetyczny.
O mieście
   Miasto wzmiankowane w dokumencie biskupów wrocławskich w 1305 r. Położone nad Wisłą, częściowo w Beskidzie Śląskim. Liczy ok. 15 400 mieszkańców.
   Początkowo Ustroń składał się z kilka osad z czego Ustroń Górny i część Dolnego była dobrami szlacheckimi, a pozostała należała do książąt cieszyńskich. W czasie wojny trzydziestoletniej, w 1621 r. majątki ustrońskie zostały spalone. Od drugiej poł. XVII w. zaczęły powstawać tu pierwsze górskie gospodarstwa pasterskie. W drugiej poł. XVIII w. na terenie dzisiejszego Ustronia odkryto rudę żelaza i rozpoczęto jej wydobycie oraz przetapianie w wybudowanej wówczas hucie. Spowodowało to konieczność pozyskiwania drewna, w związku z czym w Beskidzie Śląskim rozpoczęto na mocy ustaw zalesianie polan górskich. Ponadto na terenie Ustronia działały także m.in.: browar, papiernia, młyny, tartak i cegielnia.
   W 1897 r. zaprzestano działalności hutniczej przenosząc ją do pobliskiego Trzyńca, Ustroń natomiast, połączony od 1839 r. w jedną wieś (po wcześniejszym wykupieniu wszystkich majątków przez ks. Franciszka II Lotaryńskiego w XVIII w.) stał się miastem uzdrowiskowym.
   Największy rozwój uzdrowiska miał miejsce po II wojnie światowej. W 1956 roku Ustroń otrzymał prawa miejskie, uregulowano Wisłę i wybudowano dwupasmową drogę (zwaną dziś żargonowo "gierkówką") łączącą Ustroń z m.in. Katowicami, powstał kompletny kompleks sanatoryjny ze szpitalami i domami wczasowymi. Jako uzdrowisko i miejscowość wypoczynkowa miasto, a właściwie jego część położona w górach, funkcjonuje do dziś. Jest to także duży ośrodek narciarski z wyciągiem krzesełkowym na Czantorię i licznymi nartostradami. Uregulowana Wisła pełni rolę kąpieliska. Północne dzielnice, m.in. Nierodzim, to ośrodki rolnicze i przemysłowe z osiedlami domów jednorodzinnych, obiektami handlowymi, a także z blokami wielkopłytowymi.
W 2008 r. zakończono w centrum Ustronia przebudowę rynku, który przez pewien czas służył jako plac autobusowy.
Ciekawe miejsca i obiekty w okolicy
W Ustroniu m.in.:
kościół parafialny z XIX w., plebania z XVIII w., domy z XIX w. w dzielnicy Lipowiec;
kościół parafialny zbudowany w XVIII w., przebudowany w XIX w., po przebudowie zatracił cechy stylowe, ołtarz późnobarokowy z XVIII w., ambona z XIX w., przed wejściem rokokowe figury;
kościół ewangelicki z XIX wieku, z fasadą z elementami neoromańskimi i neogotyckimi, plebania z XVIII w.;
Muzeum Hutnictwa i Kuźnictwa w budynku d. huty "Klemens", ekspozycja obrazująca historię przem. hutniczego, odlewy pohodzące z ustrońskich zakładów, Dział Historii i Etnografii, Ustrońska Galeria Sztuki Współczesnej, obok budynku skansen kuźniczy;
szlaki spacerowe m.in. "Żródlany" i "Sanatoryjny" - przy nich m.in.: ścieżka spacerowa wzdłuż potoku Gościradowiec i Bulwarów Wisły, żródła - "Żelaziste" i "Karola", postmodernistyczne obiekty sanatoryjne, dom zdrojowy z 1992 r., Śląski Szpital Reumatologiczny z 1975 r., hotele, domy wczasowe zwane "piramidami", obiekt sanatorium "Równica" z 1986 r., kościół z 2006 r., odwierty solankowe, widoki na Małą i Wielką Czantorię, szlak turystyczny na Równicę;
♦ prywatne Muzeum "Stara Zagroda" w zrekonstruowanym w l. 80. XX w. domu drewnianym, typowym w XIX i na pocz. XX w. dla tego terenu obiekcie mieszkalnym; odrzwia i dwa stropy zachowane z obiektu z 1768 r., na którego miejscu stoi dziś Zagroda, wewnątrz ciekawa ekspozycja etnograficzna, obok rekonstrukcja stodoły (służy celom komercyjnym). Muzeum jest czynne w sezonie turystycznym;


Beskid Śląski: Wisła pomiędzy Skoczowem a Ustroniem ♦ pasmo górskie (najwyższy szczyt: Skrzyczne 1257 m n.p.m.) w Karpatach Zachodnich, intensywnie zagospodarowane dla potrzeb wypoczynku i rekreacji: liczne szlaki piesze, rowerowe, nartostrady, stoki zjazdowe, wyciągi krzesełkowe (Czantoria Wielka, Skrzyczne, Stożek), kolejka linowa (Szyndzielnia), wieże widokowe (Barania Góra, Czantoria Wielka), schroniska, hotele, restauracje itp.; ♦ Zameczek Prezydencki w Wiśle Czarne z l. 1927-31; ♦ zapora w Wiśle Czarne z 1974 r. z zalewem - miejsce połączenia Białej i Czarnej Wisełki; ♦ źródła Wisły pod Baranią Górą (Biała i Czarna Wisełka), wzdłuż obu rzek szlaki turystyczne; ♦ widoki ze szczytów górskich m.in. z położonych blisko Utronia Czantorii Wielkiej widok na dolinę Wisły i Górny Śląsk (opis góry w Wikipedii); ♦ rezerwaty leśne m.in. na stokach Szyndzielni, Czantorii Wielkiej, Baraniej Góry, pod Tułem; inne rezerwaty: łąkowy pod Tułem, ochrona pstrąga pod Baranią Górą; ♦ dolina Wisły z ujściem Brennicy w pobliżu Nierodzimia. SkoczówSkoczów, miasto w pobliżu ujścia Brennicy do Wisły, rynek, ratusz z XVIII wieku, późnobarokowy, podwyższony w XIX, kamieniczki z XVII-XIX w., rzeźba - fontanna z XVIII w., kościół parafialny w pobliżu rynku, z XVIII wieku z bogatym wyposażeniem z XVIII-XIX w., z figurami z XVIII wieku przed wejściem, kościół ewangelicki z XIX wieku na wzgórzu Kaplicówka, wspomniane wzgórze z widokiem na miasto i Beskidy oraz z kaplicą Jana Sarkandra, Muzeum im. Gustawa Morcinka - ul. Fabryczna 5.; ♦ kościół parafialny w Brennej z XVIII w., przebudowany w pierwszej poł. XX w., ołtarz główny z XIX w., chrzcielnica z XVIII w.; ♦ Izba Regionalna w Brennej (ul. Wyzwolenia 69 - centrum wsi; Tel. (0 33) 853 65 50); ♦ kościół parafialny w Górkach Wielkich z XVI w., przebudowany w XVII, ołtarz główny z XIX w., ambona z XVIII w.; ♦ zamek w Grodźcu z XVI, ob. wł. prywatna, obok park zamkowy z pomnikowymi drzewami, ruina kościoła średniowiecznego; ♦ Muzeum Regionalne w Wiśle; ♦ Muzeum Zofii Kossak Szczuckiej Szatkowskiej w Górkach Wielkich, obok dwór zbudowany w 1781 r., spalony w 1945 r.; ♦ mini-skansen w Kisielowie, prywatny (fotki na podstronie "Brenna"); ♦ Izba Regionalna w Cisownicy, gm. Goleszów (fotki w galerii).
Galeria
Jak dojechać lub dojść
Nierodzim - dzielnica Ustronia od 1974 r., wcześniej samodzielna wieś, jest położona pom. Skoczowem, a centrum Ustronia.
Na rowerze: ♦ ze Skoczowa: szlakami rowerowymi wzdłuż Wisły, przed pierwszym mostkiem dla rowerzystów i pieszych (widoczny na zdjęciu obok węzeł szlaków) skręcić w prawo, dojechać do drogi krajowej, przejść na drugą stronę, a po minięciu fabryki Mokate skręcić w prawo; ♦ z Rybnika przez Zebrzydowice, Kończyce Małe, Kończyce Wielkie, Zamarski - zielonym szlakiem, skręcić j.w. obok wspomnianej kładki nad Wisłą w kierunku drogi krajowej, potem j.w.; ♦ z centrum Ustronia - szlakami wzdłuż Wisły.
Pieszo: ♦ zwiedzanie kościoła można połączyć z wycieczką na Równicę ze Skoczowa wzdłuż rzeki Wisły, z Ustronia Zawodzie lub z Ustronia Polany przez Równicę do Skoczowa - czerwonymi szlakami do schroniska na Równicy, potem żółtym do Skoczowa, po dojściu do kładki nad Wisłą - j.w.
Komunikacją publiczną: ♦ autobusem ze Skoczowa lub Ustronia.
Samochodem: ♦ DK 941, skręcić w okolicy fabryki Mokate.
Najbliższe drewniane zabytki
♦ Brenna (domy); ♦ Wisła (wieża kościelna, domy, kaplica) ♦ Istebna (kościół, domy) ♦ Szczyrk (kościół); ♦ Bielowicko (kościół);
Linki
Źródła
Józef Matuszczak "Studia nad kościołami drewnianymi na Górnym Śląsku", nakładem Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, Bytom 1989r.; ♦ "Katalog zabytków sztuki w Polsce", tom VI, zeszyt 3, "Miasto Cieszyn i powiat cieszyński", Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk i Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach; Warszawa 1974 r.; ♦ strona int. miasta Ustroń; ♦ Specjalne podziękowania za informacje i sprostowania dla Księdza Proboszcza Mariana Fresa; ♦ Grażyna Winiarska "Ustroń - trasy spacerowe", wyd. "Lokum", Bielsko-Biała.
Mapy
"Beskid Mały, Śląski i Żywiecki"; ♦ "Powiat Cieszyński"; ♦ "Brenna, Górki Wielkie, Górki Małe"; ♦ "Beskid Śląski i Żywiecki"; ♦ "Beskid Śląski".
Copyright by
www.drewnianyslask.za.pl
(2007)