Palowice
    Kościół p.w. Świętej Trójcy z XVI-XVII wieku.
     Obiekt przeniesiony z Leszczyn w 1981 roku (gdzie stał opuszczony od ok. 50-ciu lat), konstrukcji zrębowej, zbudowany w latach 1594 - 95, wieża w 1606 r.. Posiada kwadratową nawę oraz niższe od nawy zamknięte prosto, prostokątne prezbiterium po wschodniej stronie. Od północy do prezbiterium przylega zakrystia - została ona zrekonstruowana po przeniesieniu kościoła do Palowic, poprzednia, zbudowana na miejscu drewnianej w drugiej połowie XIX wieku była murowana. Kościół otoczony jest wspornikowymi sobotami pobitymi gontem. Dach dwuspadowy, dwukalenicowy i podobnie jak soboty czy dwuspadowe dachy nad kruchtami, a także ściany ponad sobotami kryty jest gontem. Nad nawą sygnaturka z blaszanym, stożkowym dachem. Do kościoła prowadzą dwa wejścia z oszalowanymi deskami kruchtami - od zachodniej strony (w wieży) i od strony południowej w nawie. Wieża dzwonna luźno dostawiona do kościoła posiada namiotowy hełm, podobnie jak jej ukośne ściany obity gontem.
    Wnętrze kościoła jest przykryte płaskimi stropami. Z wyposażenia ruchomego świątyni wymienić można: manierystyczny ołtarz (XVII w.) z barokową ornamentyką i z obrazem Trójcy Świętej z 1898 r. oraz z rzeźbami czterech ewangelistów: św. Bartłomieja, Piotra, Pawła oraz Michała Archanioła, umieszczoną po lewej stronie od prezbiterium bogato zdobioną ambonę z XVII wieku z malowidłami przedstawiającymi Czterech Ojców Kościoła, a także skrzynię na sprzęt liturgiczny z XVII wieku oraz obraz Koronacji NMP nad drzwiami do zakrystii. Na predelli dwa herby z literami BS i KS - inicjały Bernarda i Katarzyny Spiglów. Od zachodniej strony empora (chór) wsparta zdobionymi słupami. Część wyposażenia stanowią także współczesne rzeźby ludowe Alfreda Buchty z Palowic.
   W Leszczynach, w miejscu gdzie pierwotnie stał kościół, pozostał otoczony lipami i akacjami cmentarz z pomnikami nagrobnymi z XIX wieku. W 2006 roku w miejscu odsłoniętych oryginalnych fundamentów i posadzek ustawiono symboliczną rekonstrukcję kościoła obejmującą rzut przyziemia oraz wejścia do kościoła z kruchtą. W miejscu ołtarza ustawiono kamienny krzyż z 1887 r.
Otoczenie
widok od północnej strony    Teren kościelny jest częsciowo zadrzewiony i ogrodzony stylowym drewnianym parkanem z zadaszoną bramą przed wieżą kościoła. Od północnej strony stylizowana, współczesna wieża z dzwonami. Otoczenie kościoła to domy jednorodzinne stojące przy asfaltowej, mało ruchliwej ulicy Woszczyckiej przeciętej kilkadziesiąt metrów dalej przez nieczynną i częściowo rozebraną linię kolejową PKP.
O miejscowości
   Wieś po raz pierwszy wzmiankowana w 1308 r. w dokumencie księcia raciborskiego (wymieniono tam kolonię Hołonóg). Leży na Płaskowyzu Rybnickim 40 km od Katowic i 45 km od granicy z Republiką Czeską. Należy do gminy Czerwionka Leszczyny w powiecie rybnickim. Przed wiekami przebiegał tędy ważny szlak handlowy z Gliwic na Morawy oraz - w pobliżu - granica Księstwa Raciborskiego (przetrwała sześć wieków, do 1818 roku, kiedy to stała się granicą powiatu rybnickiego).    W połowie 1740 r. działała tu tzw. fryszerka wytapiająca żelazo sztabowe. W 1835 r. nastąpiła zmiana technologii, wybudowano m.in. dwa piece, a powstałą w ten sposób hutę, nazwano Waleska. Właścicielem majątku był wówczas F. von Winckler. W 1855 r. zakład zaprzestał działalności.
   W 1828 w zaadoptowanym budynku karczmy rozpoczęła działalność szkoła. Pierwszy, specjalnie na potrzeby szkoły obiekt powstał w 1863 r. powiększony o drugą kondygnację w 1899 r.
    W 1884 r. uruchomiono tu stację i linię kolejową z Żor do Orzesza, łączącą Palowice m.in. z Katowicami i Gliwicami. Linia ta zlikwidowana została na początku XXI wieku.
    Wieś liczy 1394 mieszkańców (2005 r.).
Ciekawe miejsca i obiekty w okolicy:
Dwór w PalowicachPark Krajobrazowy - Cysterskie Kopozycje KrajobrazoweDwór klasycystyczny w Palowicach z 1880 r. z parkiem przylegającym do lasu (obecnie opuszczony, od kilku lat poszukiwany jest inwestor);
♦ palowickie kapliczki z XIX wieku;
♦ zabytkowa ręczna sikawka strażacka przed OSP Palowice;
♦ ceglany budynek szkolny z lat 1863 - 1899 (obecnie opuszczony);
Gichta z 1830 r., pozostałość po hucie "Waleska" w postaci piętnastometrowej wieży (położona na zalesionym terenie Parku Krajobrazowego obok stawu Gichta - patrz niżej);
Park Krajobrazowy - Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe
, kompleks leśny o pow. 443,5 km2 z występującymi tu chronionymi gatunkami roślin i zwierząt, zabytkami architektury, techniki i ścieżkami dydaktycznymi. W pobliżu Palowic malownicze śródleśne stawy;
♦ miasto Żory z zachowanym owalnym, średniowiecznym układem ulic Żory, fragment rynku (jedynym na Górnym Śląsku); rynek, późnogotycki kościół z XVI w. z zachowanym portalem gotyckim, cmentarz przykościelny z XIX w., na którym m.in. średniowieczny krzyż pokutny, krzyż pokutny w Żorach-Rogoźnej, fragmenty murów obronnych z XIV wieku (ul. Bramkowa), zabudowania z XIX w.: kapliczka ceglana z 1806 roku na placu u zbiegu ulic Murarskiej i Bramkowej, kamienice i osiedle hutnicze, kirkut;
Muzeum Miejskie w Żorach, dział historii i kultury regionu, dział kultur pozaeropejskich;
kościół barokowy z 1802 r. w Dębieńsku;
dwór klasycystyczny z XIX wieku w Czerwionce Leszczynach (dzielnica Czerwionka) otoczony parkiem z cennym drzewostanem (pozostałość po parku dworskim), obecnie m.in. siedziba gminy;
dwór klasycystyczny z 1882 r. w Leszczynach - obecnie biblioteka;
zespół dworsko-parkowy z przełomu XIX i XX wieku, również w Leszczynach, obecnie zrujnowany;
osiedle robotnicze kopalni Dębieńsko (1899-1916) w Czerwionce.
Utracone
♦ ceglany budynek stacji kolejowej w Palowicach z 1884 roku, malowniczo położony przy leśnej drodze pomiędzy Palowicami a Zawiścią, po likwidacji linii kolejowej nie był zagospodarowany, w ostatnim czasie został rozebrany.
Galeria
Galeria archiwalna
banknot
♦ Banknot nieobiegowy Banku Polskiego na emigracji, antydatowany na 1939, z wizerunkiem kościoła w Leszczynach na rewersie.
Dojazd i dojście
Na rowerze:
♦ teren jest niemal zupełnie płaski, najlepiej dotrzeć do kościoła najpiękniejszą krajobrazowo trasą - wymienioną poniżej (ścieżkami Parku Krajobrazowego Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe mijając śródleśne stawy i zabytkową gichtę, częściowo ścieżką dydaktyczną); z Żor: spod stacji PKP niebieskim szlakiem pieszym, po dojechaniu do gichty dołącza szlak rowerowy (czerwony), którym dojedziemy do Palowic (szlak pieszy porzucamy obok punktu wypoczynkowego obok krzyża); z Czerwionki Leszczyn: spod stacji PKP żółtym szlakiem do skrzyżowania ze szlakiem niebieskim i pieszym żółtym - skęcić na niebieski w prawo; z Rybnika: ze stacji PKP Rybnik Paruszowiec niebieskim szlakiem przekraczając drogę nr 925 (ul. Mikołowska), po dołączeniu zielonego szlaku zjechać na niego i przez Park Krajobrazowy do gichty - dalej: patrz "z Żor"; ostatnim okresie czasu utworzono kolejne szlaki, są dobrze oznakowane i opisane.
Pieszo:
♦ z centrum Rybnika niebieskim szlakiem "Początków hutnictwa w ROW" do punktu odpoczynkowego naprzeciwko krzyża (patrz "z Żor"), potem czerwonym szlakiem rowerowym.
Komunikacją publiczną:
♦ przez Palowice kursuje autobus miejski linii 312 na trasie Żory Zajezdnia - Czerwionka.
Samochodem:
♦ drogą krajową nr 81 (Katowice - Ustroń) i zjechać z niej ok. 4 km za/przed Żorami;
♦ drogą wojewódzką nr 924 i zjechać w kierunku Palowic pomiędzy Żorami a Czerwionką Leszczyny - w Szczejkowicach.
Mapka
Informacje praktyczne
Najbliższe drewniane zabytki
Rybnik;
Bełk.
Linki
Źródła
♦ "Katalog zabytków sztuki w Polsce", tom VI", Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk i Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach; Warszawa 1974 r.; ♦ strony internetowe, Wikipedia.
Mapy
"Okręg Rybnicki".
Copyright by
www.drewnianyslask.za.pl
(2007)