Katowice


  Kościół p.w. św. Michała Archanioła zbudowany prawdopodobnie w 1510 r., wieża z 1853 r. wybudowana po rozebraniu starszej wieży z XVII w. i na jej wzór. Przeniesiony z Syrynii (ob. pow. wodzisławski) w 1938 r.
   Jest najstarszym katowickim zabytkiem i jednym z najstarszych tego typu obiektem w Polsce. Jego przeniesienie związane było z planami utworzenia na terenie Katowic parku etnograficznego - miał być pierwszym obiektem skansenu, którego realizację przerwał wybuch II wojny światowej. Poza kościołem przeniesiono jeszcze spichlerz (z XVIII w.) z Gołkowic (spłonął w l. 50.).
   Kościół jest prymitywnej konstrukcji zrębowej z wykorzystaniem okrągłych bali. Józef Matuszczak, badacz kościołów drewnianych, zwraca uwagę, że zawiązanie zrębu jest archaiczne jak na wiek powstania kościoła, możliwe zatem, że jest to obiekt starszy niż sądzimy, a w 1510 r. dokonano tylko remontu lub też jest to kopia wcześniej wybudowanego obiektu.
  Świątynia posiada kwadratową nawę i zamknięte prosto prostokątne prezbiterium do którego od północy przylega zakrystia. W nawie - od zachodu i północy dwa wejścia z przedsionkami. Dachy gontowe, wyższy nad nawą posiada wieżyczkę. W zach. części szczytu daszek podkalenicowy, który był miejscem zawieszenia dzwonu przed powstaniem wieży.
  Obiekt był przerabiany w późniejszych latach, m.in. zmieniono wielkość okien i odrzwia w zachodniej stronie.
  Wieża dzwonna jest wolnostojąca i jak wspomniano wzorowana na wybudowanej w XVII w. Ma konstrukcję słupowo-ramową, pochyłe ściany i oszalowana jest listwami i deskami przedzielonymi małą deską okapową. Posiada mały gontowy przydaszek w przyziemiu. Nakryta jest gontowym dachem namiotowym, a wejście do środka poprzedza kruchta z siodłowym dachem.
  Wnętrze, przykryte płaskim stropem nad nawą, posiada ambonę z XVII w., późnogotycką rzeźbę Matki Boskiej z Dzieciątkiem przeniesioną z Dębieńska, kropielnicę z XV w. i skrzynię z okuciami (XVII-XVIII w.). Empora, powiększana w późniejszym okresie, wsparta jest na czterech słupach z czego trzy są ozdobne. Tęcza prosta.
Otoczenie:
Park Kościuszki

   Kościół stoi w Parku Kościuszki, w jego najwyższym punkcie, w pobliżu ul. Kościuszki. Otacza go oryginalne, drewniane ogrodzenie - przeniesione tu razem z kościołem - z dwuspadowymi daszkami i bramami. Obok kościoła powstaje lapidarium z m.in. nagrobkiem z XIX w. z cmentarza w dzielnicy Dąb, płytą nagrobną rewizora Carla Pelchera zm. w 1893 r. przypadkowo odnalezioną w Wełnowcu, tablicą ku czci powstańców śląskich.
O mieście:
   Miasto, stolica województwa ślaskiego, położone w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym na Wyżynie Śląskiej.
  Pierwsza wzmianka o wsi Dąb (dzisiejsza dzielnica miasta) pochodzi z 1299 r. (dokument Kazimierza Bytomskiego). W 1360 r. pojawiają się pierwsze wzmianki o Załężu, Roździeniu i Bogucicach. Już od XIV w. na terenie dzisiejszych Katowic (Kuźnia Bogucka wzmiankowana w 1397 r.) istnieją tzw. kuźnice, osady powstałe na terenach leśnych, których mieszkańcy zajmują się wydobyciem i przetapianiem rud żelaza. Pierwszym udokumentowanym osadnikiem jest Jurga Kleparski, budowniczy młyna.
  Początki osady o nazwie Katowice datowane są na XVI w. kiedy to jeden z kuźników - Andrzej Bogucki - zakłada wieś zagrodniczą nad rzeką Rawą, której spiętrzone wody napędzają młot kuźniczy (symbol miasta umieszczony w herbie). Pierwsza wzmianka o "nowej wsi - Katowice" pojawia się w dokumencie parafii bogucickiej w 1598 r. Właścicielem tych ziem jest wówczas patrycjusz krakowski Stanisław Salomon, który sprzedaje je rodowi Kamieńskich. Mieszkańcy wsi zajmują się rolnictwem i hodowlą, a także kowalstwem, węgielnictwem i dymiarstwem. Kultywują przy tym lokalne tradycje i mowę polską.
  W 1740 r. za sprawą właściciela księstwa pszczyńskiego rozpoczyna się tu wydobycie węgla kamiennego (metodą odkrywkową).
  W XIX w. następuje, podobnie jak na całym Górnym Śląsku gwałtowna industrializacja, pojawiają się ówcześni inwestorzy, m.in. John Baildon, powstają huty żelaza i cynku, kopalnie głębinowe wydobywające węgiel kamienny. W cieniu kominów chłopi nadal uprawiają ziemię.
  W 1841 do Katowic przenosi zarząd swoich dóbr rodzina Winclerów.
  W październiku 1846 Oberschlesische Eisenbahn AG uruchamia przebiegającą przez osadę kolej z Wrocławia do Mysłowic, która w l. 1847-1848 zostaje włączona do sieci kolejowej łącząc Katowice m.in. z Berlinem, Krakowem i Warszawą. Za sprawą rodu Wincklerów następuje urbanizacja miejscowości i poświęcenie pierwszych kościołów - ewangelickiego w 1858 r., a w 1860 r. katolickiego (drewnianego). W 1823 r. otwarto kopalnię "Ferdynand" pierwszą na terenie Katowic, wcześniejsze otwarte zostały w okolicznych miejscowościach, dzisiejszych dzielnicach miasta m.in. w Murckach. Rozpoczyna się przekształcanie wsi w miasto. Duże znaczenie na tym polu odgrywają zarządca dóbr ks. Winklera Friedrich Wilhelm Grundmann - przemysłowiec z Saksonii oraz pochodzący z Bełku Richard Holze, późniejszy wieloletni przewodniczący rady miejskiej Katowic. huta Baildon na widokówce z XIX w.
  11 września 1865 r. Katowice otrzymują prawa miejskie nadane przez ówczesnego króla Prus Wilhelma I Hohenzollerna, a w 1897 r. stają się siedzibą powiatu.
  Rozpoczyna się szybka rozbudowa Katowic - powstają nowe obiekty użyteczności publicznej, m.in. nowy dworzec kolejowy (1906 r.), kolejny kościół ewangelicki (1856-58 r.), kościół katolicki przy ul. Mariackiej (1870 r.), synagoga (1862 r., wyburzona po zbudowaniu nowej w 1900 r.), łaźnia miejska (1895 r.) oraz siedziby kocernów przemysłowych m.in. Kattowitzer Aktien-Gesselschaft (1889 r.), Związek Przemysłowców Górniczo-Hutniczych, Państwowa Dyrekcja Poczt, Sąd, oddział Prusko-Królewskich Kolei Państwowych. Powstają także placówki kulturalne m.in. teatr (1907 r.), kinoteatr Rialto (1912 r.) i hotele m.in. Monopol (1902 r.) (wcześniej, jako pierwszy katowicki hotel, funkcjonował już Welta zbudowany w 1848 r.).
  W sierpniu 1919 r. po wybuchu I powstania śląskiego na terenie Katowic dochodzi do walk. 17-18 sierpnia 1920 r. bojówki składające się z zamieszkałych na tym terenie Niemców atakują francuskie wojsko rozjemcze, niszczą także polskie sklepy i restauracje oraz odział Polskiego Komitetu Plebiscytowego. Zamordowany zostaje polski lekarz Andrzej Mielęcki. Jest to jedną z przyczyn wybuchu strajku w katowickich zakładach przemysłowych (20 sierpnia) oraz wybuchu II powstania ślaskiego i walk w katowickich dzielnicach. Również podczas III powstania śląskiego 3 maja 1921 r. miasto staje się areną zbrojnych spięć, które doprowadziły do opanowania miasta przez powstańców dowodzonych przez Walentego Fojkisa i Adama Kocura. Interweniowały oddziały francuskie oraz Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa na Górnym Śląsku, która wymusza na powstańcach zaprzestanie działań. 16-30 maja 1921 r. miały miejsce kolejne ataki niemieckich organizacji paramilitarnych na odziały francuskie, atak został odparty przy współudziale powstańców. modernistyczny kościół garnizonowy
  W czasie plebiscytów narodowych, 20 III 1921 r. większość mieszkańców miasta opowiada się za przyłączeniem do Niemiec (85, 4 %), w powiecie katowickim natomiast większość (55, 6 %) głosuje za Polską. Ostatecznie miasto znajaduje się w granicach polskich i 15 lipca 1920 r. zostaje mianowane stolicą autonomicznego województwa śląskiego, siedzibą Parlamentu Śląskiego i Skarbu Śląskiego. Wówczas to następuje gwałtowny rozwój miasta. W 1929 r. oddany do użytku zostaje gmach Sejmu Śląskiego zbudowany po ogólnopolskim konkursie wg projektu krakowskich architektów Kazimierza Wyczynskiego, Ludwika Wojtyczko, Stefana Żelenskiego i Piotra Jurkiewicza. Powstaje także: lotnisko (1926 r.), gmach polskiego radia (1937 r.), gmach Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych (1931 r.), Instytut Polski (1934 r.), Dom Oświaty (1934 r.). W 1929 r. powołane jest Muzeum Śląskie, którego gmach zaprojektował Karol Schayer, a w 1932 r. rozpoczyna się budowa katedry pw. Chrystusa Króla wg projektu Z. Gawlika i F. Mączyńskiego - dziś największej katedry w Polsce. Oddane do użytku zostają także liczne, nowoczesne domy mieszkalne. Modernistyczna katowicka architektura tamtego okresu jest dziś wysoko ceniona. Wzrasta znacznie liczba mieszkańców - z 56 tys. w 1922 roku do 135 tys. w 1939 r.
  Po wybuchu II wojny światowej we wrześniu 1939 r. miasto bronione jest przez oddziały uformowane z powstańców śląskich i harcerzy. Jednym z punktów obrony staje się wieża spadochronowa w Parku Kościuszki. Już 4 IX dochodzi do niemieckich egzekucji obrońców miasta - liczba rozstrzelanych w okresie od 4 do 30 września wynosi 840 osób. Katowice włączone zostają do Rzeszy Niemieckiej, następują niemieckie prześladowania ludności polskiej, wchodzi w życie zakaz używania języka polskiego, dokonywane są publiczne egzekucje oraz gilotynowanie członków ruchu oporu, inteligencji i duchowieństwa polskiego. Część ludności polskiej przesiedlona zostaje do tymczasowego obozu w dzielnicy Ligota. Spalona zostaje synagoga, wysiedleni zostają wszyscy mieszkańcy wyznania mojżeszowego. W 1940 r. dochodzi do grabieży części eksponatów i zburzenia gmachu Muzeum Śląskiego oraz usunięcia innych symboli polskości typu pomniki, tablice, nazwy ulic. wieżowce Stalexport
  27 stycznia 1945 r. do miasta wkracza Armia Czerwona. Miasto zostaje zdobyte bez większych walk, ale cierpi wskutek podpaleń dokonywanych przez radzieckich żołnierzy, spalona zostaje m.in. część kamienic w okolicach rynku. Po powrocie do Polski Katowice ponownie stają się siedzibą województwa jak i KW PZPR. 7 marca 1953 zmienia się nazwa miasta - na Stalinogród - do 10 grudnia 1956 r. W okresie powojennym rozpoczyna się przebudowa Katowic. Wyburzona zostaje część kamienic w rynku oraz m.in. willa Friedricha Wilhelma Grundmana (znajdowała się w okolicy stojącego dziś Pomnika Powstańców Śląskich, za którym do dziś znajdują się resztki parku otaczającego kiedyś willę). W to miejsce oraz na terenach zdegradowanych przez przemysł powstają obiekty mające zmienić oblicze Katowic m.in.: Superjednostka (blok mieszkalny, największy w Polsce pod względem liczby mieszkańców, 1972 r.), galeria BWA (1949 r.), Pomnik Powstańców Śląskich (1967 r.), hala widowiskowo-sportowa Spodek (1971 r.), nowy dworzec kolejowy (1972 r.), domy handlowe - Skarbek (1975 r.) i Zenit (1962 r.) w rynku, Dom Prasy (1963 r.), wieżowiec DOKP (1974 r.), hotele - Katowice (1965 r.), Silesia (1971 r.), al. Korfantego z rondem i podziemnym pasażem handlowym (1965 r.), wieżowce Stalexport (1981 i 1982 r.). W 1968 r. inauguruje działalność Uniwersytet Śląski. Wcześniej, w 1957 r., uruchomiony zostaje tu ośrodek Telewizji Polskiej. Powstają także duże zakłady przemysłowe.
  16 XII 1981 r. w Katowicach dochodzi do tragicznego epizodu - podczas pacyfikacji kopalni Wujek - w czasie stanu wojennego - ginie od kul ZOMO 9 strajkujących górników. Upamiętnia to wydarzenie krzyż - pomnik odsłonięty 15 XII 1991 r.
  Po zmianie ustroju Katowice zyskują kolejne znaczące inwestycje. Zmniejsza się jednocześnie znaczenie przemysłu - wiele zakładów przemysłowych upada (m.in. huta Baildon, KWK Katowice, KWK Gottwald)

  Dziś miasto posiada duży, choć chyba nie do końca wykorzystany potencjał - na tle innych dużych miast tempo rozwoju i liczba inwestycji nie są imponujące. W ostatnich latach zmodernizowano rondo na Al. Korfantego, nad którym wybudowano kopułę zwaną gwarowo półdeklem, powstała pierwsza część Drogowej Trasy Średnicowej, która połączy najważniejsze miasta GOP. Z inwestycji prywatnych wymienić można wieżowiec Altus - najwyższy budynek w mieście (135 m) oraz Śląskie Centrum Handlowe. Ponadto powstało m.in. wiele sklepów wielkopowierzchniowych, biur i oddziałów banków. Planowana jest przebudowa śródmmieścia - poprzez zabudowę alei Korfantego, nie jest jednak znana data jej rozpoczęcia. wieżowce Stalexport
  Od wielu lat mówi się o potrzebie powiększenia przestrzeni publicznej, której funkcje wiele lat spełniała w zasadzie tylko króciutka ulica Stawowa. W tym celu w 2008 r. wyłączono z ruchu samochodowego i zmodernizowanie ulicę Mariacką. Planowane są kolejne tego typu inwestycje. Wciąż nie do końca rozwiązane są problemy katowickiego dworca głównego PKP, który straszy dziś brudem, podobnie jak jego otoczenie - wiadomo jednak, że hala główna i plac Szewczyka przed dworcem zmieni się w galerię handlową. Do rozstrzygnięcia pozostaje dziś także kwestia wyglądu katowickiego rynku, którego pierzeje stanowią dziś m.in. dwa domy handlowe i biurowiec, a płyta służy głównie jako przystanek tramwajowy. Po mieście, tak jak po całym GOP, kursują jeszcze stare, ponadtrzydziestoletnie tramwaje, a torowiska są w fatalnym stanie - w kwestii transportu publicznego także pozostaje zatem wiele do zrobienia. Przesądzona natomiast jest budowa - na terenach dawnej kopalni Katowice - nowego Muzeum Śląskiego (wznowiło działalność w 1984 r.), na którego projekt rozpisano rozstrzygnięty w 2007 r. międzynarodowy konkurs architektoniczny. W okolicy muzeum powstać ma także nowa siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia, a obok hali Spodek - Centrum Konferencyjne.
  Miasto liczy 317 220 mieszkańców (2006 r.).
Ciekawe miejsca i obiekty w okolicy:
łaźnia miejska Ciekawe katowickie obiekty:

wybrane kamienice, budynki mieszkalne, mieszkalno-handlowe:
♦ ul. Warszawska 30 z 1870 r., styl: historycyzm;
♦ ul. Warszawska 1, 1874 r., eklektyzm;
♦ ul. Warszawska 35 z 1894 r., neobarok;
♦ ul. Warszawska 45, 1857 r., neorenesans;
♦ ul. Staromiejska 2 z 1895 r., eklektyzm;
♦ ul. Kochanowskiego 2 z 1906 r., eklektyzm z el. secesji i neogotyku;
♦ ul. Warszawska 6, 1897 r., eklektyzm;
♦ ul. Warszawska 2, 1908 r., modernizm;
♦ Rynek 7, 1898 r., neobarok;
♦ ul. Kordeckiego 1/1a, 1896 r., eklektyzm;
♦ ul. Staromiejska 21, 1905 r., secesja;
♦ ul. 3 Maja 6 i 8, 1903-1907 r., dwa budynki przykryte wspólnym dachem, secesja z el. neogotyku i modernizmu;
♦ ul. 3 Maja/ul. Stawowa 13, 1893 r., neobarok;
♦ ul. 3 Maja 17, 1904 r., secesja;
♦ ul. Słowackiego 22, historycyzm, pocz. XX w.;
♦ ul. Słowackiego 39, 1905 r., secesja;
♦ pl. Wolności 6, 1896 r., eklektyczm;
♦ pl. Wolności 2, 1894 r., eklektyzm;
♦ pl. Wolności 12, z 1875 r., podwyższona w 1900 r., modernizm;
♦ pl. Wolności 1, przeł. XIX i XX, eklektyzm z el. neoklasycyzmu;
♦ pl. Wolności 5, 1907 r., neoklasycyzm;
♦ pl. Wolności 11, 1903-1904 r., secesja;
♦ pl. Wolności 10, willa ogrodowa, 1907-1909 r., eklektyzm;
♦ ul. św. Jana 6, 1892 r, eklektyzm;
♦ ul. Mickiewicza 8, 1900 r., historycyzm;
♦ ul. Mickiewicza 26, 1906 r., secesja z el. modernizmu;
zespół kamienic modernistycznych z el. baroku, ul. Rybnicka;

Inne:
kościół ewangelicko-augsburski z plebanią, ul. Warszawska 18, neoromański, 1856-1858 r., najstarszy kościół w mieście;
kościół parafialny pw. Niepokalanego Poczęcia NMP, pl. Szramka 4, 1870 r., neogotycki, najstarszy istniejący (ze zbudowanych w Katowicach) kościół rzymsko-katolicki w mieście;
kościół parafialny pw. św. apostołów Piotra i Pawła, ul. Mikołowska 32-34, 1898-1902 r, neogotycki;
pałacyk z 1872 r., pl. Wolności, neoklasycystyczny, d. siedziba rodu Goldsteinów, przedsiębiorców;
budynek Filharmonii Śląskiej, neoklasycystyczny z 1880 r., wcześniej browar, a nast. restauracja;
willa Gerdesa ul. Wojewódzka 42 z 1896 r., eklektyczna z formami nawiązującymi do renesansu północnego;
gmach L.O. im. Adama Mickiewicza, ul. Mickiewicza 11 (obok dworca autobusowego), 1898-1900 r., neogotycki;
budynek Łaźni Miejskiej, ul. Mickiewicza 5, 1864-1911 r., eklektyczny;
hotel Monopol, ul. Dworcowa, eklektyczny, ok. 1900 r.;
Muzeum Śląskie, dawniej hotel Grand, neogotycki, al. Korfantego 3, 1898 r.;
areszt śledczy, Mikołowska 10, przeł. XIX i XX w.;
ratusz na Zawodziu, ob. Rektorat Akademii Ekonomicznej, ul. 1 Maja 50, 1911-1913 r., secesyjny z el. wczesnego modernizmu;
kościól parafialny pw. św. Szczepana zbieg ulic Leopolda/Markiefki, 1892-1894 r.;
Szpital Sióstr Elżbietanek, ul. Warszawska 52, 1907-1912 r., eklektyczny; D. dworzec kolejowy
dawny dworzec kolejowy, ul. Dworcowa, ok. 1906 r., w późniejszych l. przebudowany, modernizm historyczny;
budynek PKO Banku Polskiego, d. Banku Spółek Zarobkowych ul. Warszawska 7 z 1923 r., jego część stanowi d. neoklasycystyczna willa Sacksa z 1876 r.; nawiązuje do neoklasycyzmu;
budynek ING Banku Śląskiego, d. Banku Gospodarstwa Krajowego, ul. Mickiewicza 3 z 1930 r., ekspresjonistyczny;
Teatr Śląski im. S. Wyspiańskiego, Rynek 2, 1906-1907 r.;
gmach Sejmu Śląskiego i Urzędu Wojewódzkiego, ul. Jagiellońska 25, 1925-32 r., przed obiektem pomnik Józefa Piłsudskiego, zamówiony jeszcze przed II wojną światową u chorwackiego rzeźbiarza Antuna Augustinčića, sprowadzony do Polski w 1990 r., odsłonięty w 1993 r.;
willa Korfantówka ob. przedszkole, wcześniej dom mieszkalny m.in. Wojciecha Korfantego, ul. Powstanców 23, 1908-1909 r., secesyjna; Katedra i wydz. teologiczny UŚ
  • wieża spadochronowa wzniesiona w 1937 r., służyła do ćwiczeń spadochroniarskich, na pocz. II wojny światowej punkt oporu broniony przez harcerzy, rozebrana przez Niemców w l. 40., zrekonstruowana w l. 50. Położona jest na terenie Parku Kościuszki, któremu obecny kształt nadano w 1922 r. W parku ponadto m.in. muszla koncertowa z 1927 r.;
    katedra pw. Chrystusa Króla ul. Plebiscytowa 49, zbudowana w l. 1927-1955, klasycyzująca, największa katedra w Polsce;
    budynki modernistyczne wysokiej klasy, pochodzące z okresu rozbudowy miasta w latach międzywojennych, m.in. domy mieszkalne przy ulicach: Skłodowskiej-Curie, Raciborskiej, Zacisze, przedszkole przy ul. Barbary w typie architektury okrętowej, kościół garnizonowy pw. św. Kazimierza, ul. Kopernika, 1930-1933 r., budynek Biblioteki Śląskiej, ul. Francuska 12, 1934 r., gmach Urzędu Skarbowego, ulica Żwirki i Wigury 15, 1930-1932 r., budynek mieszkalny Muzeum Śląskiego (pozostałość po przedwojennym muzeum), ul. Kobylińskiego 5, 1935 r.;
  • Pomnik Powstańców Śląskich z 1967 r., autorstwa prof. Gustawa Zemły (rzeźbiarz) i Wojciecha Zabłockiego (architekt) hala widowiskowo-sportowa Spodek z 1971 r. (proj. Biuro Studiów i Projektów Typowych Budownictwa Przemysłowego w Warszawie - Maciej Gintowt i Maciej Krasiński, konstrukcja inżynieryjna Andrzej Żórawski) - symbole powojennych Katowic (al. Korfantego, 15 - 20 min. piechotą spod dworca PKP).

    W dzielnicach: figura św. Franciszka, bazylika - Panewniki
    bazylika mniejsza oo. Franciszkańów z 1907 r., okazały zespół klasztorny w stylu neoromańskim, z kalwarią z l. 1936-1939, wieloma ołtarzami, sześciometrową figurą św. Franciszka na dachu, położony w dzielnicy Panewniki (dojazd z centrum Katowic pociągiem do stacji Katowice-Ligota spod której należy kierować się na ul. Franciszkańską);
    osiedle robotnicze w Nikiszowcu z l. 1908-1918, unikatowy zespół budynków mieszkalnych, wieża ciśnień, kościół;
    zespół budynków szybu Pułaski, ul. Szopienicka, 1903-1911 r.;
    wieże wodne, m.in.: ul. Pszczyńska, 1908 r., historyzująca z elementami neomanieryzmu;
    osiedle robotnicze, Giszowiec, unikatowy, modernistyczny zespół jednolitych stylkowo obiektów ze zorganizowaną zielenią: domy mieszkalne, rynek, szkoła, gospoda, łaźnia, pralnia, magiel, poczta, nadleśnictwo, niestety częściowo zniszczony w l. 70. XX w., zeszpecowny sąsiedztwem blokowiska (tematyka ta była tłem filmu K. Kutza "Paciorki jednego różańca");
    most nad rzeką Mleczną w Podlesiu z końca XIX wieku;
    zespół zabudowań szybu Wilson (KWK Wieczorek) z 1826 r., część z nich zaadaptowano po remoncie na galerię sztuki (otwartej w 1998 r.), obiekty znajdują się na Szlaku Zabytków Techniki;
    kościól parafialny pw. św. Józefa, Załęże, ul. Gliwicka 76, neogotycki, pocz. XX w.;
    kościól parafialny pw. św. Jadwigi, Pl. Powstańców 3, Szopienice, 1855-1903 r.;
    kościól parafialny pw. św. Antoniego, al. Niepodległości 4, Dąbrówka Mała, 1912 r., neobarokowy.

    Muzea w Katowicach:
    Muzeum Śląskie, al. Korfantego;
    Muzeum Historii Katowic, ul. Szafranka 9;
    Muzeum Archidiecezjalne, obok katedry;
    Muzeum Areszt, częściowo multimedialne, podziemia d. komendy MO, ul. Kilińskiego, od poniedziałku do piątku od godz. 8 do 16.

    Ponadto m.in.:
    Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku w Chorzowie, przy granicy z Katowicami.
  • Utracone:

    ♦ Pod koniec XX w. rozpoczęto próby ratowania zabytków techniki GOP. Niestety wiele z nich przegrywa z czasem, złomiarzami, a także z ekonomią, gdy tereny na których stoją są atrakcyjne dla inwestorów. Dotyczy to zarówno obiektów nieruchomych jak i ruchomych - maszyn i urządzeń z XIX i pocz. XX w. Nie ma chyba większego sensu wymieniać wszystkich zniszczonych obiektów, jako przykłady podać można charakterystyczny budynek hali cynkowni z XIX w. w dzielnicy Wełnowiec - wysadzony w 2005 r. lub też hutę cynku "Uthemann" w Szopienicach, z unikatowymi urządzeniami i maszynami, dziś w postępującej ruinie, rozszabrowywaną.
    Galeria
    Kościół i okolica:
    Jak dojechać lub dojść?
    Piechotą z dworca PKP ok. 20 minut. Proponowany spacer z oglądaniem innych ciekawych obiektów: po wyściu z dworca zejść na plac Szewczyka skręcić w prawo, wzdłuż torów kolejowych ulicą Dworcową - minąć hotel Monopol i dawny dworzec kolejowy (stąd widok na kościół Mariacki), przejściem podziemnym pod torami do południowej części miasta na ul. Wojewódzką, tu można skręcić w lewo, a nast. w prawo na ul. Lompy, którą przecinamy ul. Jagiellońską by minąć gmach Sejmu Śląskiego, ob. Urząd Wojewódzki i Górnośląskie Centrum Kultury (zwane żargonowo Pałacem Grudniowym od nazwiska I sekretarza KW PZPR w Katowicach Zdzisława Grudnia za czasów którego obiekt powstał), wewnątrz kilka galerii sztuki, malarstwa, fotografii (wstęp bezpłatny), Jazz Club, sala koncertowa NOSPR (wcześniej pod nazwą WOSPR). Po dojściu do ul. Powstańców można skręcić w prawo - miniemy wówczas katowicką katedrę i dojdziemy do ul. Kościuszki, tu w lewo.
       Przed dojściem do ul. Kościuszki warto pochodzić trochę po innych południowych ulicach by obejrzeć międzywojenne budynki w stylu modernistycznym, dziś najwyżej cenione d. dokonania architektoniczne w mieście. ♦ Tramwajami: nr 16 i 6 z Rynku.
    Informacje praktyczne
    Komunikacja: Tramwaje Śląskie; Wojewódzki Portal Komunikacyjny; PKP. (usun.)
    Najbliższe drewniane zabytki
    ♦ Górnośląski Park Etnograficzny.
    Linki
    Źródła
    Józef Matuszczak "Studia nad kościołami drewnianymi na Górnym Śląsku", nakładem Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, Bytom 1989r.; ♦ Krystyna Szafraniec, Lech Szafraniec, Karol Szarowski "Katowice. Przewodnik", nakładem Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego, Katowice 1973 r.; ♦ strona internetowa miasta Katowice; ♦ www.skarbiec-slaski.itatis.pl.; ♦ Gazeta Wyborcza Katowice, 2008.09.24 r.: "Płyta rewizora trafi do parku Kościuszki"; ♦ Wikipedia.
    Mapy
    "Katowice. Plan miasta"; ♦ "Okręg Katowicki"; ♦ "GOP Górnośląski okręg przemysłowy - mapa komunikacyjna".
    Copyright by
    www.drewnianyslask.za.pl
    (2007)