Jankowice Rybnickie
Widok od zachodu

   Kościół p.w. Bożego Ciała w Jankowicach Rybnickich zbudowano w XVII wieku, prawdopodobnie w 1670 roku, w miejscu, gdzie wg podań kiedyś rósł dąb, w którego dziupli ksiądz Walenty z Rybnika ukrył hostię uciekając przed zbójnikami (lub być może przed husytami), z których rąk poniósł śmierć nieopodal. Jasność, która miała wydobywać się z dziupli spowodowała, że wierni postawili tu krzyż, a wkrótce później drewnianą kaplicę, którą zastąpiono obecnym kościołem. 


   Kościół powstał na planie krzyża greckiego, jest konstrukcji zrębowej położonej na kamiennej podmurówce. Posiada nawę zbudowaną na planie prostokąta, zamkniętą prosto oraz transept z ramionami, podobnie jak nawa główna, zamkniętymi prosto. Tego typu rozwiązanie nie było popularne na Górnym Śląsku, być może zatem budowniczy kościoła pochodził z innego regionu. Dachy są gontowe, dwuspadowe. Dach nawy z wyższą kalenicą niż pozostałe. Na dachu po zachodniej stronie mała, sześcioboczna wieżyczka z piramidalnym daszkiem i małym dzwonem (sygnaturką). Jej obecny kształt pochodzi z czasu przebudowy w 1896 r. Kościół otoczony jest sobotami krytymi gontem i podpartymi słupami wzmocnionymi krzyżakami. Ściany kościoła nad sobotami obite są deskami. Trójbocznie zamknięte prezbiterium znajduje się po wschodniej stronie. Być może funkcję prezbiterium pełni wspomniana wyżej kaplica - sugeruje to Józef Matuszczak, badacz kościołów drewnianych na Śląsku. Do prezbiterium, od północnej strony, przylega zakrystia. Obok niej przybudówka konstrukcji szkieletowej mieszcząca pawlacz. Również po północnej stronie znajduje się przylegająca do nawy przybudówka, w środku której schody prowadzące na emporę (chór).
    We wnętrzu trzy ołtarze z XIX wieku ze zdobieniami nawiązującymi do baroku oraz z obrazami, w tym obraz z XVIII wieku w ołtarzu głównym (przedstawia Wniebowstąpienie Pańskie) oraz dwa starsze od ołtarzy obrazy z XVII wieku w ołtarzach bocznych. Z innych ciekawych obiektów znajdujących się we wnętrzu wymienić można późnorenesansowe tabernakulum z XVII wieku oraz organy z 1904 r. ze zdobieniami zachowanymi po poprzednim instrumencie, pochodzącym z przełomu XVII i XVIII w. Z zabytków ruchomych zachowała się także (na plebanii) księga Arcybractwa Najświętszego Sakramentu z 1676 r. oraz akt erekcyjny z 1674r. odnazleziony w 1973 r. w metalowej kuli nad wieżyczką.
    Kościół, mimo iż do 1897 roku był tylko obiektem filialnym, miał duże znaczenie dla parafii w Rybniku na co wskazuje m.in. fakt iż już w XVII wieku posiadał ceglaną podłogę (podczas gdy wiele okolicznych kościołów drewnianych nie posiadało wcale podłóg, a te, które posiadały - podłogi drewniane).
   Obecnie jest w dobrym stanie, był gruntownie wyremontowany w latach 1973-1979. W 2009 r. przeprowadzono kolejny remont, m.in. wymianę dachu.
Otoczenie:
   Teren kościoła ogrodzony jest płotem wykonanym z ceglanych filarów i drewnianych sztachet. Obok kościoła niewielki cmentarz z neogotyckimi, wystawnymi pomnikami i stare drzewa. Przed ogrodzeniem pomnik wzniesiony ku czci pochodzących z tego terenu żołnierzy poległych w czasie I wojny światowej, ufundowany przez mieszkańców wsi. Naprzeciwko wejścia głównego do kościoła - ławki. Po wschodniej stronie trzy wolnostojące współczesne dzwonnice. Od zachodu niewielka skarpa, od południa i wschodu ulice. Naprzeciwko kościoła - w ceglanym budynku z 1888 roku - plebania. Od północnej strony współczesny budynek domu pogrzebowego z dopasowanym stylistycznie do kościoła dachem i duży parking, obok którego cmentarz.
O miejscowości:
   Wieś wzmiankowana w 1223 roku, położona na Górnym Ślasku, na Płaskowyżu Rybnickim. Na przełomie XIX i XX wieku rozpoczęto tu budowę kopalni węgla kamiennego. Górnictwo ukształtowało wówczas charakter gospodarczy i społeczny wsi, która z typowo rolniczej stała się także ośrodkiem przemysłowym oraz miejscem zamieszkania pracowników kopalń i innych zakładów przemysłowych. W czasie Powstań Śląskich zajęta przez powstańców. okolice Jankowic W okresie międzywojennym prężnie działał tu Związek Powstańców Śląskich.
   Obecnie wieś liczy ponad 3800 mieszkańców i należy do gminy Świerklany. W jej krajobrazie dominują pola uprawne, ale w związku z tym iż powiązana jest z przemysłem wydobywczym część terenów przeznaczona jest pod zwałowiska kopalniane i zdegradowana. Znaczącym elementem krajobrazu wsi i jej okolicy są także bezodpływowe zbiorniki wodne, powstałe w wyniku działalności kopalń - obniżania się terenu i wydostawania wód gruntowych na powierzchnię, a także, niestety, zniszczone w wyniku szkód górniczych drogi.
Ciekawe miejsca i obiekty w okolicy:
Wieża romantycznaPałac w MarklowicachKaplica z cudownym źródełkiem, które wg podań wytrysnęło w miejscu zabicia księdza Walentego z Rybnika. Obok stacje drogi krzyżowej. Cel pielgrzymek;
lasy: Królewiak (stare buki), Podlesie (w.w. kapliczka) i inne, z licznymi malowniczymi jarami wyżłobionymi przez wody polodowcowe;
buk Sobieskiego o obwodzie 565 cm - pomnik przyrody;
pałacyk eklektyczny z 1900 roku w sąsiedniej gminie Marklowice (opuszczony);
wieża romantyczna w Wodzisławiu Śląskim z XIX wieku, w pobliżu grodziska, przy szosie z Połomii do Wodzisławia (ul. Grodzisko) w ładnym lesie. Od 1991 roku pełniła funkcję wieży widokowej i niewielkiej galerii, ale spłonęła i obecnie w ruinie;
♦ zabudowania Wodzisławia Śląskiego: rynek; pałac z XVIII wieku, klasycystyczny - siedziba Muzeum Ziemi Wodzisławskiej (ul. Kubsza), z niewielkim parkiem od południowej strony; kościół zbudowany w XV wieku, odbudowany po II Wojnie Światowej; obiekty z XIX w.;
sztolnia ćwiczebna, imitacja górniczego wyrobiska, dostępna do zwiedzania, ul. Gałczyńskiego 1 , Wodzisław Śląski, tel.: +48 032 45 53 593, str. www (kliknij).
Utracone:
♦ Zabytkowy zespół zabudowań kopalni Jankowice z XIX wieku z maszynami parowymi, wyburzony prawdopodobnie na pocz. XXI wieku lub pod koniec XX.
Galeria
Jak dojechać lub dojść

Na rowerze: ♦ teren jest łagodnie, naturalnie pagórkowaty, w niektórych miejscach dodatkowo zniekształcony przez szkody górnicze przez co na niektórych drogach, zwłaszcza lokalnych, spore róznice w wysokościach, ale na krótkich odcinkach. Drogi główne są bardzo ruchliwe, w złym stanie technicznym, dlatego lepiej, korzystając z map i szlaków rowerowych, poruszać się szosami lokalnymi; ♦ z Rybnika: zielonym szlakiem (z dzielnicy Ligocka Kuźnia); ♦ z Wodzisławia Śląskiego: do barokowego kościoła w Pszowie (ulicą Pszowską), a potem żółtym szlakiem przez Radlin; ♦ z Jastrzębia Zdr.: zielonym szlakiem lub - mijając drewniany kościół w Jastrzębiu - żółtym spod dworca PKS do skrzyżowania ulic Szybowej, Ks. Bednorza (przy niej kościół drewniany) i Połomskiej. Skręcamy w prawo, na Połomską, porzucając szlak, jedziemy w dół, prosto (po opuszczeniu Jastrzębia ulica zmienia nazwę na Podgórną) do skrzyżowania z ul. Wolności (droga woj. nr 930), które przecinamy i zaraz za nim skręcamy w lewo w ulicę Przyległą, która po pewnym czasie zmienia nazwę na ul. Folwark - to najbardziej malowniczy odcinek trasy. Następnie kawałek główną drogą, by zaraz skręcić w prawo na ul. Kilińskiego, a z niej też w prawo na Krakusa. Dojedziemy w ten sposób do Marklowic na drogę krajową nr 932 (ul. Wyzwolenia). Skręcamy w prawo w kierunku pałacu eklektycznego, a tuż przed nim w lewo - dalej prosto - jak w opisie w temacie "komunikacją publiczną".
Pieszo: ♦ Korzystając ze szlaków rowerowych; ♦ z Wodzisławia żółtym szlakiem, głównie leśnymi ścieżkami, mijając kąpielisko, wieżę romantyczną i kaplicę z cudownym źródełkiem, ponad 15 km;
Komunikacją publiczną: ♦ ZTZ z Rybnika; ♦ z Wodzisławia Śląskiego komunikacją miejską do Marklowic (przystanek naprzeciwko ww. pałacu) liniami 218, 212 stąd pieszo, po wyjściu z autobusu kilkanaście metrów w lewo, za przystankiem skręcić w prawo drogą asfaltową (Jankowicką) obok strefy ekonomicznej, a później drogą gruntową i znów asfaltową (Ks.Walentego). Po minięciu terenów kopalnianych po prawej stronie i skrzyżowania - prosto (Rybnicką). Spacer zajmujący ok. 15-20 minut.
Samochodem: ♦ z drogi nr 78 pomiędzy Rybnikiem a Wodzisławiem należy skręcić w ulicę Niepodległości (zjazd obok stacji benzynowej).
Informacje praktyczne
Gastronomia i noclegi: ♦ Zajazd (usun.) ♦ lub w pobliskich miastach, największy wybór w Rybniku.
Komunikacja: ♦ ZTZ w Rybniku; ♦ MZK (z Wodzisławia Śl. do Marklowic, patrz wyżej); ♦ rozkład jazdy PKP (najbliższe stacje: Wodzisław Śl. Rybnik).
Najbliższe drewniane zabytki
Linki
Źródła
Józef Matuszczak "Studia nad kościołami drewnianymi na Górnym Śląsku", nakładem Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, Bytom 1989r.; ♦ Strona internetowa gminy Świerklany i inne.
Mapy
"Okręg Rybnicki".
Copyright by
www.drewnianyslask.za.pl
(2007)